ਪੁਦੀਨਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਦੀਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਵਾਦ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੈ। ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਦੀਨਾ ਟੂਥਪੇਸਟ, ਟੂਥਪੇਸਟ, ਚਿਊਇੰਗਮ, ਮਾਊਥ ਫ੍ਰੈਸਨਰ, ਕੈਂਡੀਜ਼, ਇਨਹੇਲਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਪੁਦੀਨੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ।
ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਪਰ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਸਿਰਫ ਮੈਂਥਾ ਸਪਿਕਟਾ ਲਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਦੀਨੇ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਪੁਦੀਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਕਫ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਦੀਨਾ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਜੜੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਦਵਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ:-
ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਾਹਤ
ਪੁਦੀਨਾ ਆਪਣੇ ਐਂਟੀ-ਇੰਫਲੇਮੇਟਰੀ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਧਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਕੰਨਾਂ ‘ਚ ਦਰਦ ਤੋਂ ਰਾਹਤ
ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਕੰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਨ ਦਰਦ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੰਨ ਵਿਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਪੁਦੀਨੇ ਦਾ ਰਸ ਕੰਨ ‘ਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਦੀਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢ ਕੇ ਇਸ ਦੀਆਂ 1-2 ਬੂੰਦਾਂ ਕੰਨ ‘ਚ ਪਾਓ।
ਸਿਰਦਰਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ
ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਿਰ ‘ਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਾਹ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਦੀਪਾਨ-ਪਾਚਨ ਗੁਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੂੰਹ ‘ਚ ਛਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਰਾਰੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਪੁਦੀਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਾਇਪ ਦੀ ਸੋਜ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ
ਠੰਡੇ ਹੋਣ ‘ਤੇ, ਹਵਾ ਦੀ ਪਾਈਪ ਅਕਸਰ ਸੁੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਲੇ ਵਿਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ 10-15 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਨਲੀ ਦੀ ਸੋਜ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਕਈ ਵਾਰ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਲਈ 6-6 ਗ੍ਰਾਮ ਵ੍ਰਿਕਸਮਲ, ਪੁਦੀਨਾ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਮਾਰੀਚ, 50 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਅਨਾਰ ਦਾ ਰਸ ਲਓ । ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 3 ਗ੍ਰਾਮ ਪਿੱਪਲੀ, 1 ਗ੍ਰਾਮ ਲੌਂਗ, 3 ਗ੍ਰਾਮ ਵੱਡੀ ਇਲਾਇਚੀ, 18 ਗ੍ਰਾਮ ਨਮਕ ਅਤੇ 35 ਗ੍ਰਾਮ ਜੀਰਾ ਲਓ ਤੇ ਖੰਡ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾ ਲਓ। 1-5 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ‘ਚ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਇਹ ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਲਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਾਹਤ
ਉਲਟੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੁਦੀਨੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਤਾਂ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਓ।ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲੇਗਾ।
ਖਰਾਬ ਪੇਟ ਲਈ ਪੁਦੀਨੇ ਦਾ ਸੇਵਨ
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਪੇਟ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 10-15 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਕਾੜੇ ਵਿੱਚ ਨਮਕ ਅਤੇ ਮਿਰਚ ਮਿਲਾਓ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਜੰਕ ਫੂਡ ਜਾਂ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਦੀਨੇ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਾਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪੁਦੀਨਾ ਅਸਥਮਾ ‘ਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ
ਪੁਦੀਨਾ ਆਪਣੇ ਵਾਤ-ਕਫਾ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਦਮੇ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਗ਼ਮ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
